Frans Houben Garé

Deze keer een totaal andere kant van de mijn familiestamboom. 

We dalen af naar het uiterste Zuiden van ons land in de provincie Limburg. Het laatste stadje aan de Maas voor de Belgische grens is Wessem. Het licht ten Oosten van het bekende witte stadje Thorn. Wessem is een kleine stad met zo'n 2000 inwoners. Het is in de 17e eeuw "groot" geworden door de scheepvaart. De gunstige ligging in een bocht aan de Maas maakte Wessem tot een handelsplaats. De eerste officiële vermelding van de plaats dateert echter uit 965 als villa Wishem. In de 12e eeuw kreeg Wessem stadsrechten. Het is daarmee de oudste stad van zowel Nederlands als Belgisch Limburg. Het heeft een historisch centrum, monumentale gebouwen en nostalgische straatjes. 

Als Wessem rond 1150 stadsrechten krijgt, heeft het ook het recht om eigen munten te slaan. Ook was er een schepenbank gevestigd. Van 1590 tot 1598 was Hubertus Garé schepen van bovengenoemde schepenbank. Hubertus; ook wel Houb genoemd, was ook de borgmeester van Wessem in 1589. Een borgmeester, niet te verwarren met burgermeester, stond borg voor het financiële reilen en zeilen van een stad of dorp. Hij werd gekozen uit de schepenen van de stad. De borgmeester was verantwoordelijk voor het innen van plaatselijke lasten. Mocht de stad borg tekort hebben dan moest de borgmeester deze uit eigen zak bijschieten. Een niet onbemiddelde man dus. 

St. Medarduskerk te Wessem gezien vanuit de Groenstraat

Een schepen kon bevoegd zijn tot het vonissen in civiele en criminele zaken en was bevoegd op het terrein van de vrijwillige rechtspraak. Allerlei overeenkomsten en verbintenissen werden voor de schepenen gesloten en door hen geregistreerd. De overdracht van onroerend goed en erfverdelingen vonden eveneens plaats voor de schepenbank. Een schepenbank is een voorloper van het huidige college van B&W en bestond uit zeven schepenen. 

Houb was getrouwd met mevrouw Vogels. Voornaam onbekend. De familienaam Vogels is een veel voorkomende naam in Wessem. Maar ook varianten van de naam als  Voegels, Voeghels en Voghels. In een akte van 20 maart 1587 wordt Houb vermeld waarin hij "naeste bloetverwant her koemende van wilant Frans Voegels" is. De erfgenamen verkopen "sijnen huijs en hof gelegen aen dije port aen der Maesen reijgenoot ter eijnder dije Maese ter ander sijde dije straet neffen den kirckhoff". Houb Garé had zijn aandeel reeds overgedragen aan zijn zoon Frans "Huijben". Houb is dus een naaste bloedverwant van Frans Voegels. Mogelijk zijn schoonvader. 

Ao 1587 den twintichsten daech martij sijn voor ons Mathis Schrivers stathelder Mathis Smeijers Johan Smeets Mathis Ingelen als scepenen der stat Wessem gecomperert en erschenen Hubrecht Gare mijt sijnen soen Fransen en Lenaert Voegels mijt noch dije naegelaeten kinder Gelis op dije Laeck saeliger mijt naeme Frensken, Gertruijt en Jen mijt hunnen twe broeders Johan en Claes….

Houb en mevrouw Vogels kregen samen twee zoons; Jan en Frans. Bij Frans staat vermeld; "verheft Vogelsleen te Pol" in 1626. Ik weet niet precies wat het betekend. Hij mag iets heffen bij Vogelsleen te Pol. Pol is een buurtschap iets ten noorden van Wessem. Vogelsleen is mogelijk een leengoed van de familie Vogels. Frans Houben die als alias Garé heeft, trouwt met Joanna Melenborghs. Het echtpaar krijgt drie kinderen, waaronder mijn voorouder en oudste zoon Frans. Frans "de Jonge" wordt geboren in 1615 en draagt de nu dubbele achternaam Houben Garé. Vader Frans overlijdt in Wessem op 24 november 1634 en zijn vrouw Joanna op 31 mei 1622. Ze worden begraven bij de Sint-Medarduskerk. Een gotische kerk die oorspronkelijk werd gebouwd omstreeks 946 en waar steeds op deze plek een nieuwe kerk herrees. De kerk werd in 1944 geheel verwoest en in 1948 weer hersteld. Op het kerkhof van Wessem staat echter nog stees een grafsteen met de volgende tekst; “hier ligt begraven Frans Huben sterf Ao 1634 den 24 Novembris ende Joanna Melenborghs sijn huysvrouw sterf Ao 1622 31 Mey Bidt Godt voor de Ziellen”. Bizar dat er bijna 400 jaar na hun dood er nog steeds een grafsteen is van twee van mijn voorouders. 400 jaar! 

Grafsteen van Frans Houben en zijn vrouw Joanna. Bron: Graftombe

Frans en Joanne woonden vlak naast de kerk. In een huis met schuur "neffens de kerckmuere ende de alde Maese". Naast de kerkmuur en de oude Maas dus, onderaan rood gearceerd op onderstaand kaartje. Ook eerder hierboven genoemd; "sijnen huijs en hof gelegen aen dije port aen der Maesen reijgenoot ter eijnder dije Maese ter ander sijde dije straet neffen den kirckhoff". 

Nu is op deze plek geen bebouwing meer te vinden, maar het is letterlijk een steenworpafstand van de laatste rustplaats van Frans en zijn vrouw Joanna. Bovenaan rood gearceerd een huis met schuur en stalling en brouwerij aan de Panheelder beek, naast de pastorie. Dit huis is generaties in bezit geweest van de familie Garé.

Wessem – 1 september 1709: Willem Willemen als man en momber van Gertruijdt Garé, Hermanus en Frans Roumen geassisteerd door hun moeder Clara Garé, en Willem Driessen als haar momber hebben overgedragen aan Engel Garé als momber van Gertruijdt Garé onmondige dochter van Jan Garé zaliger en Margaretha Meerten: twee vierendelen van een huis, schuur, brouwerij, moeshoven, stallingen en toebehoren te Wessem aan de Beek gelegen naast het pastoriale huis en het huis van Peter Willemen zoals in bezit is geweest van hun ouders en grootouders zaliger. Dit is hun toegekomen bij de scheiding en deling van Jan Garé zaliger op 24 juli 1703 waarin de vierendelen zijn verkocht aan 625 gulden.

Frans "de Jonge" verheft net als zijn vader Vogelsleen te Pol. Ook hij is borgmeester te Wessem in 1651. Frans "de Jonge" trouwde op 14 oktober 1636 in Thorn met Catherina Stevens Geulen. Het echtpaar krijgt samen negen kinderen. Hun derde kind is mijn voorouder Joanna Houben Garé. Gedoopt op 29 augustus 1643. Frans "de Jonge" is overleden rond 1667 in Wessem. 

Een groot deel van de oude bebouwing van Wessem is bewaard gebleven en is beschermd stadsgezicht. Aan de Steenweg vindt men nog steeds panden uit de tijd dat mijn voorouders in Wessem woonden. Steenweg nummer 6 en 9 zijn gebouwd in 1613. En nummer 10 "in de Yzeren vrijer" in 1632. Dat er nog huizen staan uit die tijd en dat mijn voorouders die panden hebben gezien en er misschien wel binnen geweest zijn en dat er zelfs nog enkele grafstenen staan na bijna 400 jaar vind ik bijzonder. Mocht ik er eens in de buurt zijn dan ga ik zeker een kijkje nemen en in hun voetstappen lopen. 

Steenweg 6, Wessem

Dochter Joanna trouwt met Jacobus Leurs en na zijn overlijden met Lutgardis Brentjens. Het gezin gaat in Stevensweert wonen. Ook een plaats aan de Maas waar ik al eens ben geweest om te kijken waar mijn voorouders hebben geleefd. Met Joanna's vertrek uit Wessem verdwijnt mijn laatste voorouder uit Wessem. Joanna overlijdt in Stevensweert op 26 september 1712. Joanna's dochter Christina Jacobs Leurs huwde met Joannes Godefridusz Reuten. Hun nazaten dragen de achternaam Ruiten en komen uiteindelijk op het eiland Schokland terecht. Ver weg van waar hun Limburgse wortels liggen.